راه‌هاي ‌انتقال HTLV

مکانيسم انتقال HTLV

ويروس HTLV در داخل بدن موجودات زنده به صورت آزاد در سرم ديده نمي‌شود و به صورت داخل سلولي يافت مي‌گردد. تماس مستقیم سلول به سلول نقش مهمی در انتقال ویروس ایفا می‌کند چرا که ویروس به مقدار بسیار کمی بصورت آزاد وجود دارد. این ویروس عمدتا سلولهای TCD4 مثبت را آلوده می‌کند و همچنین سلولهای TCD8 مثبت و دندریتیک را نیز آلوده می‌کند. بنابراين ویروس از طریق مثلا هوا و تماس‌های عادی منتقل نمی‌شود و عمده انتقال آن زمانی رخ مي‌دهد که انتقال سلول آلوده امکان‌پذیر باشد؛ مثل انتقال خون، اعمال جراحی، اعمال دندان‌پزشکی، حجامت، استفاده از سرنگ و سوزن مشترک، از طریق سلول‌های آلوده در شیر مادر و تماس جنسی بخصوص از مرد به زن.

به نظر مي‌رسد ميزان اهميت انواع روش‌هاي انتقال عفونت در مناطق جغرافيايي مختلف، تفاوت داشته باشد. در ژاپن نمونه‌گيري‌هاي خوشه‌اي نشان‌دهنده اين مساله است كه ويروس بيشتر وابسته به انتقال از مادر به كودك است. در منطقه كاراييب، انتقال ويروس بيشتر به صورت انتقال از طريق تماس جنسي و در افراد با شريك‌هاي جنسي متعدد ديده‌ مي‌شود.

ميزان ابتلا به عفونت HTLV-1 با سن و جنسیت ارتباط دارد. به‌طوري‌که خطر بروز آن با افزايش سن بيشتر مي‌شود و در خانم‌ها (به‌ويژه بعد از 30 سالگي) تا دو برابر بيشتر از آقايان گزارش شده است. به‌علاوه مطالعات مختلف در هر دو مناطق اندميك و غير اندميك نشان داده‌اند كه وضعيت اقتصادي اجتماعي پايين همراه با افزايش خطر عفونت HTLV-1 است و مطالعه گروه‌هاي پرخطر، همراهي اين ويروس را با عفونت HIV، HBV و HCV نشان داده‌ است.

اگر چه DNA پروويرال و آنتي‌بادي‌هاي ضد HTLV-1 در بزاق قابل تشخيص هستند اما در حال حاضر شواهد مشخصي از انتقال عفونت از راه بزاق وجود ندارد.

انتقال از طریق خون و فرآورده‌هاي خوني

احتمال تبديل سرمي (seroconversion ) بدنبال تزريق خون آلوده، 40 تا 60 درصد است و آزمایش سرولوژی مثبت در طي 8-7 هفته پس از دريافت خون آلوده روی می‌دهد . 

دريافت فراورده‌هاي حاوي سلول مثل گلبول قرمز متراكم (packedred cell)، خون كامل و پلاكت در مقايسه با فراورده‌هاي پلاسما خطر بيشتري براي انتقال عفونت دارد.

به‌علاوه رابطه معکوسي بين احتمال انتقال عفونت و مدت زمان نگهداري فرآورده در بانک خون ديده شده‌ است. به طوري كه احتمال مثبت شدن در مواردي كه مدت زمان ذخيره شدن فرآورده كمتر از هفت روز باشد، ‌بيشتر خواهد بود و انتقال ويروس از طريق محصولات خوني كه بيش از 14 روز ذخيره شده‌اند بسيار ناچيز خواهد بود كه اين امر احتمالا به دليل مرگ لنفوسيت‌‌هاي آلوده به HTLV-1 است.

انتقال از طریق اعتیاد تزریقی و وسایل مشترک آلوده به خون

شيوع هر دو عفونت HTLV-1 و HTLV-2 در آمريكاي شمالي و اروپا در معتادان تزريقي بيشتر از جمعيت عمومي است و در ميان اين گروه فراواني بيشتر نوع 2 ويروس نسبت به نوع 1 آن اثبات شده‌ است. در واقع معتادان تزريقي گروه پرخطر اصلي براي عفونت HTLV-2 در ايالات متحده و اروپا هستند.

مطالعات انجام گرفته با روش‌هاي دقيق‌تر مثل PCR در ايالات متحده، اروپا (کشورهايي مثل سوئد، ‌اسپانيا، فرانسه، انگلستان و ايتاليا)، مكزيك و ويتنام نشان داده‌ است كه بيشتر موارد مثبت HTLV در معتادان تزريقي مربوط به نوع  2 آن است. بيشتر معتادان تزريقي مبتلا به نوع 2 ويروس، سابقه استفاده مشترك از سوزن آلوده و يا تماس جنسي با معتادان تزريقي را دارند.

انتقال از طریق تماس جنسي

HTLV-1 در ترشحات جنسي افراد مبتلا وجود دارد و مي‌تواند از طريق تماس جنسي منتقل شود. ميزان بروز اين عفونت در شركاي جنسي كه قبلا مبتلا نبوده‌اند 0/9 در هر 100 شخص -در سال برآورد شده‌ است.

خطر انتقال جنسي عفونت از مردان مبتلا به زنان بسيار بيشتر از خطر انتقال آن از زنان مبتلا به مردان است (تا 4 برابر) كه احتمالا به دليل وجود سلول‌هاي تك‌هسته‌اي آلوده به ويروس در مايع اسپرم در مردها و وجود زخم‌هاي تناسلي در زنان است. شايد به همين دليل است كه عفونت با ويروس HTLV-1 در خانم‌ها بيشتر از آقايان گزارش شده‌ است. در رابطه جنسي محافظت نشده (بدون استفاده از كاندوم) احتمال ابتلاي طرفين وجود دارد.

 آخرين اطلاعات نشاندهنده اين مطلب است كه در طول رابطه جنسي منظم با يك فرد مبتلا، احتمال انتقال ويروس از اين طريق در حدود 7 درصد است.

انتقال از مادر به کودک

انتقال از مادر به كودك به‌طور عمده بعد از زايمان و از طريق تغذيه کودک با شير مادر صورت مي‌گيرد. ميزان اين انتقال حدود 20 درصد ( 15 تا 30 درصد) برآورد مي‌شود. يعني حدود يك چهارم كودكاني كه از مادران مبتلا متولد می‌شوند، به عفونت HTLV-1 مبتلا مي‌گردند. با اين حال اغلب اوقات انتقال ويروس از مادر به فرزند از طريق ورود لنفوسيت‌هاي آلوده شير مادر صورت مي‌گيرد. اگر چه ميزان اين انتقال بستگي به بار ويروسي مادر، تيتر آنتي بادي ضد HTLV-1 در مادر، هماهنگي HLA كلاس I بين مادر و كودك و مدت شيردهي دارد.

خطر ابتلاي كودك با طولاني شدن مدت شيردهي افزايش مي‌يابد و اين خطر در سه ماهه اول شيردهي اندك است. خطر انتقال آن در كودكاني كه با شير مادر تغذيه نمي‌شوند كمتر از 5 درصد است كه احتمالا در داخل رحم و يا حول‌وحوش تولد صورت مي‌گيرد. مدت زمان تبديل سرمي (seroconversion) در شيرخوار به‌طور معمول از 1 تا 3 سال متغير است.

راه‌هاي انتقال HTLV-2

مطالعات اپيدميولوژيك نشان داده‌اند روش‌هاي انتقال HTLV-2 مشابه راه‌هاي انتقال HTLV-1 است اگرچه انتقال جنسي آن قطعي نشده‌ است. با اين حال تعداد قابل توجهي از مطالعات نقش تماس جنسي با غير همجنس در اپيدميولوژي  HTLV-2 را مطرح كرده‌اند. شايعترين يافته اين مطالعات آن است كه با  افزايش سن (عمدتا بالاي 30 سال) شيوع سرمي عفونت افزايش مي‌يابد كه اهميت انتقال جنسي آن را مطرح مي‌كند.

پژوهشگران ديگري مشاهده كرده‌اند كه شيوع سرمي HTLV-2 در مراجعين به درمانگاه‌هاي عفونت‌هاي مقاربتي بيشتر از زناني است كه به مراكز مراقبت‌هاي قبل از تولد مراجعه مي‌كنند. به علاوه بسياري از مبتلايان همزمان به عفونت‌هاي مقاربتي و HTLV-2، سابقه تماس جنسي با معتادان تزريقي را دارند. همچنين مطالعات در داوطلبان اهداي خون نشان داده‌اند كه افزايش خطر عفونت با اين ويروس مرتبط با سابقه تماس جنسي با معتادان تزريقي يا با افراد مبتلا به HTLV-2 است. با اين حال به دليل فقدان بررسي‌هايي كه مبين شواهد بيولوژيك عبور ارگانيسم از طريق ترشحات جنسي باشد، تاييد تماس جنسي به عنوان يكي از راه‌هاي انتقال HTLV-2 نيازمند شواهد دقيق‌تري است.

انتقال HTLV-2 از طريق مادر به فرزند با و بدون تغذيه از شير مادر رخ مي‌دهد و ميزان آن مشابه HTLV-1 است. وجود سلول‌هاي آلوده به HTLV-2 در شير مادر به‌همراه تبديل سرمي در كودكان نشان‌دهنده انتقال پس از تولد ويروس - احتمالا از طريق شير مادر- است.

استفاده از روش‌هاي تشخيصي دقيق مثل PCR نشان داده‌اند كه HTLV-2 به طور شايع مسئول موارد عفونت HTLV در معتادان تزريقي و اهداكنندگان خون در ايالات متحده است. به‌نظر مي‌رسد سابقه تزريق (عمدتا هروئين)  و يا تماس جنسي با يك معتاد تزريقي مسئول بيشتر موارد عفونت HTLV-2 در ميان معتادان تزريقي است در حالي كه در اهداكنندگان خون سابقه تماس جنسي با يك معتاد تزريقي و يا داشتن شريك جنسي مبتلا به HTLV-2 مرتبط با افزايش خطر عفونت است.

گروه ديگري كه شيوع HTLV-2 در آن‌ها زياد است جمعيت‌هاي بومي آمريكا است. در جمعيت‌هاي بومي كه تماس فيزيكي يا فرهنگي بسيار كمي با قوميت‌هاي ديگر دارند عوامل خطر ثابت شده HTLV-2 مثل استفاده از سوزن يا اقدامات پزشكي نيازمند انتقال خون، بسيار نادر است. ايزوله بودن تاريخي بيشتر اين جمعيت‌ها به همراه نادر بودن عوامل خطر HTLV-2 در آن‌ها مطرح كننده اين موضوع است كه ممكن است ويروس در اين جمعيت‌هاي بومي براي هزاران سال به شكل فعلي وجود داشته و يا احتمالا با مهاجرت نياكان آنان از آسيا به آمريكا برده شده باشد.