اپيدميولوژي HTLV در جهان

در حال حاضر برآورد مي‌شود كه 5 تا 10 ميليون نفر در سراسر جهان به HTLV-1 مبتلا باشند. اين عفونت در برخي از مناطق جهان از جمله جنوب غربي ژاپن (تا 10 درصد)، برخي كشورهاي منطقه کاراييب (تا 6 درصد)، برخي كشورهاي آفريقاي نيمه‌صحرايي (Sub-Saharan)  (تا 5 درصد)، جزاير ملانزي (Melanesia) و سولومون (Solomon) در قاره اقيانوسيه (كمتر از 5 درصد)، برخي كشورهاي آمريکاي جنوبي و شمال شرق ايران به‌صورت اندميک وجود دارد. بالاترین میزان شیوع HTLV-1 در ژاپن است به طوریکه تخمین زده می‌شود حدود 1 تا 2 میلیون نفر مبتلا به این ویروس باشند و در بعضی از مناطق جنوب ژاپن 15 تا 30% افراد مبتلا هستند. در مناطقي كه شيوع HTLV-1/2 پائين است عفونت بيشتر در مهاجرين از مناطق اندميك و گروه‌هاي پرخطر و فرزندان و شركاي جنسي آنها ديده مي‌شود.

شكل زیر توزيع جغرافيايي عفونت HTLV-1 را در نقاط مختلف جهان و در کشورهایی که بیماری به‌صورت بومی وجود دارد، نشان مي‌دهد. (ستاره‌ها بر مناطق با شیوع بالا تأکید دارند. مرزهای کشورها که در نقشه نشان داده شده است با ميزان اندميسيتي منطبق نیست و بيانگر ماهيت خوشه‌اي عفونت HTLV است.)

Gonçalves DU, Proietti FA, Ribas JG, Araújo MG, Pinheiro SR, Guedes AC, Carneiro-Proietti AB. Epidemiology, treatment, and prevention of human T-cell leukemiavirustype1-associateddiseases.Clin Microbiol Rev. 2010;23(3):577-89

اپيدمولوژي عفونت HTLV-2 به خوبي نوع 1 اين ويروس مشخص نشده‌ است. اين موضوع تا حدودي به دوره كمون طولاني ويروس، ‌عدم امكان انجام مطالعات طولي در تعداد زيادي از افراد مبتلا، شيوع كمتر اين ويروس در سطح جهان و عدم توانايي روش‌هاي سرولوژي مرسوم در افتراق آن از HTLV-1 نسبت داده مي‌شود. عفونت HTLV-2 اگر چه در تمام نژادها و اقوام رخ مي‌دهد اما در جمعيت‌هاي بومي آمريکا (American Indians) به‌صورت اندميک وجود دارد و هم‌چنين داراي شيوع بالايي در ميان معتادان تزريقي در آمريکاي شمالي، اروپا و جنوب شرقي آسيا و نيز مبتلايان به عفونت‌هاي تناسلي است. مطالعات محدود هيچ موردي از عفونت HTLV-2 در ايران را نشان نداده‌اند.

در زمينه ميزان شيوع عفونت HTLV-1 و HTLV-2 مطالعات متعددي در مناطق مختلف جهان انجام شده‌ است كه عمدتا در زيرگروه‌هايي چون اهداكنندگان خون، دريافت‌كنندگان محصولات خوني، معتادان تزريقي، زنان باردار، مبتلايان به عفونت‌هاي تناسلي، اختلالات نورولوژيك و برخي جمعيت‌هاي بومي صورت گرفته است. با اين حال مطالعات در مورد ميزان شيوع عفونت در نمونه‌هاي معرف جمعيت عمومي نادر است.

هنگام تفسير و مقايسه مطالعات شيوع در كشورهاي مختلف بايد چند نكته را در نظر داشت. اول آنكه مشخصات جمعيت‌شناختي و اجتماعي افراد (مثل سن و جنس) و عوامل خطر عفونت ممكن است در جمعيت‌هاي مطالعه شده متفاوت باشد. دوم آنكه در سال‌هاي اوليه تشخيص عفونت بويژه در دهه 1980، آزمون EIA كه براي تشخيص HTLV به‌كار مي‌رفت از ويژگي (specificity) كمتري برخوردار بود. سوم آنكه تا دهه 1990 بيشتر روش‌هاي تشخيصي قادر به افتراق HTLV-1 از HTLV-2 نبودند. به‌علاوه معيارهاي تاييدي در آزمون‌هاي ايمونوبلات پس از سال‌هاي مياني دهه 90 ميلادي در اروپا و آمريكا محدودتر گرديد و لذا ممكن است ميزان‌هاي شيوع كه قبل از آن زمان گزارش شده‌اند بيش از حد برآورد شده باشد. نكته آخر اينكه پديده مثبت كاذب بيولوژيك به‌ويژه در آفريقا به صورت EIA مثبت و الگوي  نامعين ‌(indeterminate) وسترن‌بلات وجود دارد كه ممكن است به علت واكنش متقاطع احتمالي با آنتي‌ژن‌هاي مالاريا مشاهده گردد.

HTLV در آسيا و اقيانوسيه

ايران، ‌ژاپن، Papua New Guinea و جزاير Solomon و Melanesia جزو كشورهايي هستند كه عفونت HTLV-1 در آنها اندميك است. عفونت HTLV-1 در جنوب ژاپن به‌ويژه جزاير Kyoto و Kyushu در مقايسه با شمال و مركز آن شيوع بالاتري دارد. در واقع جنوب ژاپن بيشترين شيوع HTLV-1 را در جهان دارد و بيش از 10 درصد جمعيت عمومي آن مبتلا به اين ويروس هستند.

در جزيره Cheju در كره جنوبي نيز كه در همسايگي جنوب ژاپن قرار دارد، شيوع HTLV-1 بيشتر از مناطق ديگر اين كشور است. در جنوب چين شيوع عفونت HTLV-1 در اهداكنندگان خون 0/15 درصد گزارش شده است اما در منطقه جنوب غربي و شمال شرقي اين كشور مورد مثبتي از اين عفونت گزارش نشده‌ است.

بررسي‌هاي انجام شده در اندونزي،‌ تايلند، تايوان، نپال، ويتنام، عربستان، کويت، لبنان هيچ مورد مثبتي از عفونت HTLV-1 يا HTLV-2 را نشان نداده‌ يا موارد مثبت بسيار اندک بوده است. از طرف ديگر شيوع عفونت در اهداكنندگان خون تركمنستان به ميزان 0/2 درصد گزارش شده است.

 HTLV در آفریقا

در دهه‌هاي گذشته مطالعات معدودي در مورد عفونت HTLV در آفريقا انجام شده‌ و تعداد افراد آزمايش شده نيز محدود است. اطلاعات موجود نشان مي‌دهد كه بيش از 1 درصد جمعيت عمومي در بنين، توگو، گابن و گينه بيسائو مبتلا به HTLV-1 هستند. شيوع اين عفونت در جمعيت انتخابي از پنج ايالت كامرون و در زنان باردار در غنا، 2 درصد گزارش شده است.

با اين حال در كشورهايي مثل اتيوپي،‌ افريقاي جنوبي، سنگال و موزامبيك شيوع متوسطي از عفونت گزارش شده‌ است. از طرف ديگر در در تونس، زيمباوه و سومالي بررسي داوطلبان اهداي خون مورد مثبتي از HTLV-1/2 را نشان نداده‌ است.

در اتيوپي و اوگاندا HTLV-2 شايعتر از HTLV-1 است.

HTLV در اروپا

عفونت HTLV در جمعيت عمومي اروپا نادر است اما در برخي گروه‌ها مثل مهاجرين از مناطق اندميك و معتادان تزريقي گزارش شده‌ است. بررسي‌هاي انجام شده در اهداكنندگان و دريافت‌كنندگان خون و معتادان تزريقي در آلمان مورد مثبتي از HTLV-1 يا HTLV-2 را نشان نداده‌ است. همچنين شيوع عفونت HTLV-1 در اسپانيا، اسلواني، انگليس، ‌ترکيه، سوئد، فرانسه، هلند و يونان بسيار پائين است و مورد معيني از HTLV-2 گزارش نشده‌ يا شيوع آن بسيار كمتر از HTLV-1 بوده‌ است. در انگليس 0/1 تا 0/6 درصد اهداكنندگان خون از رنگين پوست‌هاي كارائيب (Afro-Caribbean) و 0/05 تا 0/4 درصد زنان حامله از نظر HTLV-1 مثبت بوده‌اند.

در ايرلند معتادان تزريقي در 14 درصد موارد مبتلا به HTLV-1 و در 1 درصد موارد مبتلا به HTLV-2 بودند. همچنين برخلاف اهداكنندگان و دريافت‌كنندگان مكرر خون، عفونت HTLV-1/2 در معتادان تزريقي ايتاليا بسيار شايع (3/6 درصد) بوده است.

HTLV در آمریکا

به‌جز برخي جمعيت‌هاي بومي،‌عفونت HTLV-1 در بقيه نقاط آمريكاي شمالي و مركزي نادر است. در ايالات متحده داوطلبان اهداي خون از نظر HTLV-1/2 غربالگري مي‌شوند. تقريبا 0/01 درصد اين افراد با HTLV-1 و 0/02 درصد آنان با HTLV-2 مبتلا هستند. در مطالعه‌اي که بين سال‌هاي 1991 تا 1995 در اين كشور در بيش از يك ميليون و 700 هزار نفر از اهداكنندگان خون انجام شد، شيوع عفونت HTLV-1 به ميزان 9/1 و عفونت HTLV-2 به ميزان 22/3 در 100 هزار نفر گزارش شد. شيوع عفونت HTLV-1 در ايالات متحده آمريكا نصف شيوع HIV در معتادان تزريقي و 0/1 شيوع آن در جمعيت عادي است.

اگرچه اطلاعات آزمايشگاهي كمي در دسترس قرار دارد، اما به‌نظر مي‌رسد كه شيوع بيماري در بين سياهپوستان كه در مناطق جنوبي زندگي مي‌كنند، شيوع بيشتري داشته‌ باشد. شيوع 30 درصدي در بين سياهپوستان با اعتياد تزريقي در ايالت نيوجرسي در اين كشور مشاهده شده‌ است.

در جمعيت‌هاي بومي آمريكاي شمالي (ونكوور) و آمريكاي جنوبي (منطقه آند) شيوع هر دو عفونت HTLV-1 و HTLV-2 بالا است. در حال حاضر اين عفونت در برخي از گروه‌هاي جمعيتي در جامائيكا، Martinique، Guyana، French Guiana، كلمبيا، شمال برزيل، پرو، اكوادور و شمال آرژانتين شايع است. 25 تا 60 درصد جمعيت‌هاي بومي ونزوئلا از نظر HTLV-2 مثبت بوده‌اند. همچنين در جمعيت‌هاي بومي ديگر كشورهاي آمريكاي جنوبي عفونت HTLV-2 در قبايلي كه در منطقه آند (Andes) زندگي مي‌كنند بسيار شايع است (1 تا 58 درصد) در حالي كه بومي‌هايي كه در مناطق پائين‌تر ساكن هستند بيشتر از نظر HTLV-1 مثبت (1 تا 7 درصد) هستند. در افراد بومي در French Guiana مورد مثبتي براي HTLV-2 ديده نشده اما شيوع عفونت HTLV-1 به ميزان 0/6 درصد گزارش شده‌ است.

شيوع عفونت HTLV-1 در اهداكنندگان خون Curacao به ميزان 1/05 درصد و در جمعيت عمومي اين كشور 1/94 درصد گزارش شده است. همچنين در مطالعه‌‌اي در اهداکنندگان خون در برزيل،‌ شيوع HTLV-1/2 عفونت 0/05 درصد گزارش شد اما در جمعيت عمومي برزيل 1/7 درصد بوده است. به‌طور کلي در شهرهاي جنوبي اين كشور شيوع کمتر و در شمال و شمال غرب آن شيوع بالاتر است.